pagina
Rapper en longsword zijn twee vormen van zwaarddansen die in het noordoosten van Engeland gedanst worden. Traditioneel worden de dansen uitgevoerd rond tweede kerstdag (Boxing day) en Plough Monday (de eerste maandag na 6 januari) maar veel teams treden het hele jaar door op bij speciale gelegenheden.
Een typisch rapper- of longswordteam bestaat, behalve de dansers, uit een captain, een of meer muzikanten en een ‘Betsy’. De Betsy is een man in vrouwenkleren die op clowneske wijze het publiek vermaakt en ondertussen vaak geld ophaalt voor het team. De captain is de aanvoerder van het team die tijdens optredens het team introduceert en tijdens de uitvoering het publiek vertelt wat er gebeurt.
Longsword
Longsword vindt in Engeland zijn oorsprong in de streek in en rond Yorkshire en zuidelijk Durham (zie kaartje). De dansen gaan ver terug in de tijd, de oudste beschrijving die in Engeland gevonden is stamt uit 1633. De dansen worden uitgevoerd door zes of acht dansers, die ieder een houten of metalen zwaard vasthouden. Elk dorpje of stadje heeft zijn eigen traditie en kleding. De zwaarden zijn over het algemeen tussen de 70 en 80 cm lang, maar er zijn ook teams met kortere zwaarden. Het zijn geen echte zwaarden maar waarschijnlijk een overblijfsel van gereedschappen die bij voorbeeld gebruikt werden om visnetten te repareren.
Een typische zwaarddans wordt gedanst in een gesloten kring, waarbij iedere danser door twee zwaarden (zijn eigen zwaard en dat van zijn buur) verbonden is met zijn buren. Tijdens de dans, die uit verschillende figuren bestaat, wordt deze verbinding, op een enkele uitzondering na, niet verbroken. De traditie bepaalt welke figuren er gedanst worden, elke plaats had zijn eigen figuren en volgorde. Alle zwaarddansen eindigen met een lock, waarbij de zwaarden in een stervorm in elkaar worden verweven en zo getoond worden aan het publiek.
Rapper
Rapper wordt gedanst in het noordoosten van Engeland in de streek rond Newcastle upon Tyne (Durham). De dansvorm werd oorspronkelijk uitgevoerd door ‘pitworkers’ (mijnwerkers). De eerste bekende rapperdansen dateren van rond het einde van de 18e eeuw. Rapper wordt gedanst in sets van vijf dansers met korte flexibele zwaarden. De dansvorm is aanzienlijk sneller dan Longsword. Door de korte en buigzame zwaarden zijn complexere figuren mogelijk. Een belangrijk element in rapperdansen, naast de figuren, is de ‘stepping’, een soort tapdans die wordt gedaan wanneer de dansers zich niet verplaatsen.
Er zijn beelden van de traditionele rapperdans zoals opgevoerd in het begin van de 20e eeuw, zie https://www.youtube.com/watch?v=h5O-FWdNehc&list=RDh5O-FWdNehc&start_radio=1
Rapper kent een aantal traditionele dansen zoals ze vroeger werden uitgevoerd, maar de traditie biedt veel ruimte voor variaties en nieuwe figuren. Ook in het verleden werden een aantal rapperdansen regelmatig aangepast. Dit werd gestimuleerd door de jaarlijkse DERT (Dancing England Rapper Tournament), een wedstrijd voor rapperteams die nog steeds gehouden wordt.
Teams als Black Swan en Tower Ravens laten zien dat rapper ook in de huidige tijd nog voldoende te bieden heeft voor het publiek. Zie o.a. https://www.youtube.com/watch?v=spogNbddTGI en https://www.youtube.com/watch?v=YvTwCPXd8wo
Mumming
Traditioneel voor veel longsworddansen is het opvoeren van een act rond de dans. Deze komische act is een mix van zang en acteerwerk en vormt een deel van de traditionele uitvoering van de dans zoals die op Boxing day en Plough Monday worden gedaan. Tegenwoordig zijn er nog maar weinig teams die de mumming acts traditioneel uitvoeren, de meeste longsword teams beperken zich tot het uitvoeren van de dans.